Γιατί online θεραπεία;
Οι συνεδρίες μέσω διαδικτύου (με τηλεδιάσκεψη) υπήρχαν και πριν από την εμπειρία της πανδημίας του COVID-19. Η ειδική εκείνη συνθήκη, ωστόσο, από ανάγκη εξοικείωσε πολύ περισσότερους με τη δυνατότητα αυτή. Πλέον, είναι ένας από τους πολύ συνηθισμένους τρόπους προσφοράς ψυχολογικής βοήθειας.
Η αποτελεσματικότητα αυτής της μορφής θεραπείας έχει τεκμηριωθεί από πολλές έρευνες και μετα-αναλύσεις1.
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα;
Ευκολία. Τα μεγαλύτερα και σχεδόν αυτονόητα πλεονεκτήματα είναι πρακτικά: ο πελάτης επικοινωνεί από το σπίτι του ή τον χώρο όπου βρίσκεται ή επιλέγει, χωρίς μετακίνηση, χωρίς απώλεια πρόσθετου χρόνου, χωρίς πρόσθετα έξοδα. Οι συνεδρίες μπορούν να πραγματοποιούνται χωρίς πρόβλημα και όταν οι καιρικές ή άλλες συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές ή ακόμα και σε περίπτωση ελαφράς νόσου που καθηλώνει στο σπίτι. Ο πελάτης αποκτά επίσης πρόσβαση σε επαγγελματίες που δε θα ήταν διαθέσιμοι αλλιώς λόγω απόστασης (αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό πχ για πελάτες στο εξωτερικό, που συχνά αναζητούν θεραπευτές με πολιτισμική οικειότητα).
Ευελιξία. Οι online συνεδρίες τοποθετούνται πιο εύκολα σε ένα χρονοδιάγραμμα και μετατίθενται πιο εύκολα.
Ψυχολογική ασφάλεια. Μιλώντας από τον δικό του χώρο ο πελάτης συνήθως αισθάνεται λιγότερο εκτεθειμένος και πιο έτοιμος να ανοιχτεί, να εμβαθύνει και να μοιραστεί.
Απαλλαγή από κοινωνικές συμβάσεις. Η επίσκεψη σε ένα γραφείο αναπόφευκτα έχει και μια κοινωνική διάσταση και ενεργοποιεί συμβολισμούς και αυτόματες συμπεριφορές συνδεδεμένες με αυτήν. Συχνά στις εκ του σύνεγγυς συνεδρίες ο πελάτης περνά λίγο χρόνο μέχρι να “βγει” από το κοινωνικό mode της “επίσκεψης” και να υπάρξει πιο ελεύθερα (στον βαθμό που θα το καταφέρει). Στον δικό του χώρο, αντιθέτως, μπαίνει πολύ πιο εύκολα και μακράν πιο γρήγορα στην ειδική ψυχολογική θέση της αυτοεξερεύνησης υπό την ευαλωτότητα που αυτή προϋποθέτει και συνεπάγεται. Για κάποιους, επίσης, η επίσκεψη σε ένα γραφείο τέτοιου ειδικού φέρει “στίγμα” και “ιατρικοποιεί” ή “παθολογικοποιεί” την κατάστασή τους.
Ισοτιμία. Η σχεσιακή δυναμική μεταξύ θεραπευόμενου και θεραπευτή μπορεί να είναι διαφορετική, όταν ο πρώτος επισκέπτεται τον δεύτερο στον χώρο του και φαντασιακά “υπόκειται” στη διάθεσή του. Μια τέτοια δυναμική μπορεί ασυνείδητα να ενεργοποιήσει είτε παραπάνω φοβικότητα και “προσαρμογή” (στις εικαζόμενες απαιτήσεις του συνομιλητή), είτε παραπάνω αμυντική αντιδραστικότητα, είτε υποταγή σε μια άνωθεν “αυθεντία” η οποία “θα με φτιάξει”. Παραδόξως, η online θεραπεία μπορεί να είναι πιο ισότιμη συνδιαλλαγή Προσώπου με Πρόσωπο, χωρίς τα σύμβολα να επηρεάζουν την επικοινωνία.
Φυσικά καταγράφονται και μειονεκτήματα. Για κάποιους η επαφή μέσα από μια οθόνη είναι πιο απρόσωπη και πιο περιορισμένη. Για άλλους τα ηλεκτρονικά μέσα κουβαλούν άσχημους συνειρμούς ή έχουν ήδη κουράσει με την υπερβολική παρουσία τους στη ζωή μας. Επιπλέον, για μια ειδική κατηγορία πελατών η θεραπεία με τέτοιο μέσο μπορεί να αντενδείκνυεται για λόγους που έχουν να κάνουν με το ίδιο το πρόβλημα που εισφέρουν ή τη γενικότερη κατάστασή τους.
Διαβάστε: Πότε αντενδείκνυται η online θεραπεία;
Όλα τα παραπάνω σταθμίζονται και καθορίζουν την τελική επιλογή του κάθε υποψήφιου θεραπευόμενου, αν η online θεραπεία του ταιριάζει, ή την κρίση του θεραπευτή ότι η online θεραπεία είναι κατάλληλη και επαρκής για τον συγκεκριμένο πελάτη.
Το σίγουρο είναι ότι η online θεραπεία ήρθε για να μείνει, διαδίδεται όσο πάει και περισσότερο και, εφόσον διευκολύνει τη προσβασιμότητα της θεραπείας, συμβάλλει και αυτή πολύτιμα στην ψυχική αυτοφροντίδα.
Τι απαιτείται;
1. Το πρόγραμμα Zoom (βλ. παρακάτω).
2. Μια σταθερή σύνδεση με το ίντερνετ, με αξιοπρεπή ταχύτητα.
3. Κάμερα και μικρόφωνο.
4. Ιδιωτικότητα και επαρκής ησυχία στον χώρο όπου θα βρίσκεστε. Θα πρέπει να μην έχετε την έγνοια ότι σας ακούνε τρίτοι και θα πρέπει κατά την ώρα της συνεδρίας να είστε κατά το δυνατόν απερίσπαστοι από ενοχλήσεις.
Εξυπακούεται ότι η ευθύνη για την ασφάλεια και το απόρρητο της δικής σας σύνδεσης internet και των εν γένει συνθηκών υπό τις οποίες συνομιλείτε επαφίεται αποκλειστικά σε εσάς (ό,τι αφορά τον δικό σας χώρο και τη δική σας υποδομή δηλαδή). Το ίδιο το πρόγραμμα που θα χρησιμοποιούμε διαθέτει κρυπτογράφηση και στη βιντεοκλήση δεν μπορεί να εισέλθει τρίτος χωρίς έγκριση.
Πώς γίνονται οι συνεδρίες;
Για τις συνεδρίες θα χρησιμοποιούμε το Zoom, το οποίο είναι ένα αξιόπιστο, ελαφρύ πρόγραμμα για τηλεδιασκέψεις και μπορεί κανείς να κατεβάσει από εδώ, είτε στη μορφή του αυτοτελούς προγράμματος (Zoom Desktop Client), είτε στη μορφή της “επέκτασης” (extension) για τον browser που χρησιμοποιεί (πχ Chrome).
Εναλλακτικά, η επέκταση στον browser θα εγκατασταθεί αυτόματα μόλις πατήσετε το link για τη συνεδρία, το οποίο θα σας σταλεί.
Δεν απαιτείται δημιουργία λογαριασμού στο Zoom. Παρ’ ολ’ αυτά είναι εύκολη, δηλώνοντας ένα όνομα και ένα email.
Αν για οποιονδήποτε λόγο δεν καταστεί δυνατή η χρήση του Zoom, μπορούν να χρησιμοποιηθούν άλλα αξιόπιστα προγράμματα τηλεδιάσκεψης.
Η διαδικασία είναι πιο απλή από ό,τι φαίνεται και οι πελάτες πολύ γρήγορα εξοικειώνονται με αυτήν (αν δεν τους είναι ήδη οικεία). Εξυπακούεται πάντως πως οποιαδήποτε σχετική απορία αλλά και οποιαδήποτε ανάγκη για καθοδήγηση θα την καλύψουμε μαζί.
Μπορώ να το εμπιστευτώ;
Ένας ψυχολόγος online παραμένει ένας επιστήμονας που τηρεί τη δεοντολογία και εφαρμόζει όλες τις πρακτικές ορθής θεραπείας. Μολονότι το τεχνικό μέσο είναι πιο νεωτερικό, τίποτα δεν αλλάζει επί της ουσίας στην αξιοπιστία, τον επαγγελματισμό και την πληρότητα της ψυχολογικής φροντίδας. Οι online συνεδρίες είναι κανονικότατες θεραπευτικές συνεδρίες, με πραγματική και ουσιαστική θεραπευτική σχέση παρά την οθόνη, όπως θα έχετε την ευκαιρία να διαπιστώσετε.
- Ενδεικτικά, μερικές μετα-αναλύσεις:
Hedman‐Lagerlöf, E., Carlbring, P., Svärdman, F., Riper, H., Cuijpers, P., & Andersson, G. (2023). Therapist‐supported Internet‐based cognitive behaviour therapy yields similar effects as face‐to‐face therapy for psychiatric and somatic disorders: an updated systematic review and meta‐analysis. World Psychiatry, 22(2), 305–314. https://doi.org/10.1002/wps.21088
Fernandez, E., Woldgabreal, Y., Day, A., Pham, T., Gleich, B., & Aboujaoude, E. (2021). Live psychotherapy by video versus in‐person: A meta‐analysis of efficacy and its relationship to types and targets of treatment. Clinical Psychology & Psychotherapy, 28(6), 1535–1549. https://doi.org/10.1002/cpp.2594
Barak, A., Hen, L., Boniel-Nissim, M., & Shapira, N. (2008). A Comprehensive Review and a Meta-Analysis of the Effectiveness of Internet-Based Psychotherapeutic Interventions. Journal of Technology in Human Services, 26(2–4), 109–160. https://doi.org/10.1080/15228830802094429 ↩︎