«Περιμένω το Σαββατοκύριακο για να…»
«Πότε θα έρθει το καλοκαίρι για να…»
«Όταν θα αλλάξω δουλειά/πόλη/χώρα, θα…»
«Όταν θα έχω δικό μου σπίτι, θα…»
«Όταν θα έχω σύντροφο/θα παντρευτώ, θα…»
«Όταν θα μου περάσει εντελώς το ____, θα…»
Οι μεγάλοι στόχοι είναι σημαντικοί στη ζωή μας. Οι προσδοκώμενες αλλαγές φέρνουν κινητοποίηση, αισιοδοξία, προοπτική, νόημα.
Η παγίδα που κρύβεται σε αυτά όμως είναι η εξής:
- Χαμένοι στα απώτερα, στα μακρινά, στα «μεγάλα», να χάνουμε δυνατότητες (και χρόνο) στο παρόν.
- Αγκιστρωμένοι στο όνειρο της ριζικής και κάθετης αλλαγής (εν είδει μεταμόρφωσης) να μας διαφεύγει η πιθανότητα η αλλαγή να έρθει με μικρά βήματα, με μικρές μετατοπίσεις, με διολισθήσεις.
- Περιμένοντας να ξημερώσει η «άλλη» ζωή, η «νέα» ζωή, να σπαταλούμε τη μόνη ζωή που (είτε προσωρινά, είτε μόνιμα) έχουμε.
- Περιμένοντας τις δύο ημέρες/τον έναν μήνα που είναι «αλλιώς», να μετατρέπουμε τον υπόλοιπο χρόνο μας σε προθάλαμο αναμονής, κενό κι αδιακόσμητο, άχαρο κι αφιλόξενο.
- Ή το χειρότερο: ματαιωμένοι τελικά στα μεγάλα και τα απώτερα (διότι συμβαίνει κι αυτό: η μετακόμιση ή η μετανάστευση που δεν έγιναν, η δουλειά που δεν έκατσε, η σχέση που δεν ήρθε ή που ναυάγησε κ.λπ.) να απομένουμε απελπισμένοι, αδειασμένοι, παραιτημένοι, συχνά θυμωμένοι με τη ζωή και με τη μοίρα, με τους άλλους ή και με εμάς.
Κρατώντας, λοιπόν, την ικανότητα να θέτουμε και να ακολουθούμε μεγάλους στόχους, έτσι ώστε η ζωή μας να έχει μια εμπνευσμένη, κινητοποιό κατεύθυνση, καλούμαστε να μη χάνουμε τη στιγμή: τις μικρές δυνατότητες για ικανοποίηση, τις μικρές ευκαιρίες για αλλαγές.
- Μέχρι να αλλάξω δουλειά μπορώ ίσως κατά τη διαδρομή προς αυτήν κάθε μέρα να ακούω την αγαπημένη μου μουσική ή ένα καλό podcast. Μπορώ εκεί να μου επιφυλάσσω ένα καλό ρόφημα ή ένα καλό σνακ, αντιστεκόμενος στην καθημερινή διεκπεραιωτική μιζέρια του «δεν έχει νόημα. Μπορώ να κάνω τον προσωπικό χώρο εργασίας μου πιο φιλόξενο, πιο ελκυστικό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ριζώνω. Μπορώ να εστιάσω περισσότερο στο τι μαθαίνω μέχρι να φύγω, μπορώ να θελήσω για πρώτη φορά να μάθω μέχρι να φύγω. Μπορώ να αφιερώνω περισσότερη προσοχή και χρόνο σε εκείνη τη συνάδελφο με την οποία «συνεννοούμαστε και γελάμε». Θεαματικά πράγματα; Όχι. Πράξεις αυτοφροντίδας και μικρές δόσεις ικανοποίησης ή χαράς, όμως, ναι. Κατεξοχήν χρειάζομαι τέτοιες όσο είμαι σε μια δουλειά που δε μου αρέσει.
- Μέχρι να αλλάξω τόπο διαμονής μπορώ να βρω τι κρυμμένους θησαυρούς έχει αυτή η γειτονιά, ποιο μαγαζάκι έχει τις καλύτερες πίτες, ποιος καφές είναι περισσότερο του γούστου μου, ποιο σημείο με δέντρα υπόσχεται μια αίσθηση ετερότητας, ποιο παλιό κτήριο δίνει ένα καλό φωτογραφικό πλάνο, ποιος περίπατος με κάνει να ξεχνιέμαι. Αν θα αλλάξουν δραματικά την ποιότητα ζωής μου; Όχι. Θα μου επιτρέψουν όμως λίγο να ξεκουράζομαι ψυχικά και αισθητικά, θα μου επιτρέψουν να αντισταθμίζω την όποια δυσαρέσκεια, θα με τρέφουν λίγο στο μεταξύ.
- Μέχρι να συντροφέψω ή μέχρι να βρω τους φίλους που μου ταιριάζουν μπορώ να μου επιφυλάσσω εγώ ενδιαφέρουσες δραστηριότητες, υλικό ψυχαγωγικό και πνευματικό, χόμπι, ακόμα και ταξίδια. Μπορώ να μου επιφυλάσσω βραδιές με ενδιαφέρουσες ταινίες – ενεργητικά, αυτοφροντιστικά κι αυτόνομα, όχι σαν παθητική παράδοση στη μοναξιά και την απραξία. Μπορώ να μου επιφυλάσσω το αγαπημένο μου φαγητό ή γλυκό, σαν ιεροτελεστία προσφοράς και απόλαυσης. Αν είναι το ίδιο; Μα φυσικά και όχι (ή όχι πάντα). Αλλά σκεφτείτε την εναλλακτική της παραίτησης, της ανηδονίας και του αυτεγκλωβισμού σε μια ερημιά, ψυχολογική και πρακτική, εν αναμονή του έξωθεν «σωτήρα».
- Μέχρι να πάω διακοπές μπορώ να εμπλουτίζω την εβδομάδα μου με «διακοπές» της μιας ώρας, της μισής ώρας, όσο, παύσεις, μικρές χαρές, μικρές εμπειρίες εκτός καταναγκαστικής ρουτίνας, μικρές ανακαλύψεις και μικρές εκπλήξεις.
Οι άνθρωποι που καταφέρνουν να πορεύονται έτσι, όχι με το «σύνδρομο της Πολυάννας», όχι με «ροζ γυαλιά» και τεχνητή θετική σκέψη, αλλά με αναγνώριση, αξιοποίηση και διεύρυνση των δυνατοτήτων, όσο μικρών, εμφανίζουν υγιή προσαρμοστικότητα, ευελιξία, ανοικτότητα και ψυχική ανθεκτικότητα – πολύτιμος ψυχικός εξοπλισμός. Και στα θετικά αποτελέσματα μιας τέτοιας στάσης περιλαμβάνεται και η αυξημένη κινητοποίηση για το μέλλον, προϊόν μιας αυξημένης αίσθησης ελέγχου και αυτοαποτελεσματικότητας. Άρα όχι απλά δε θα εγκαταλειφθούν οι μεγάλοι στόχοι, αλλά θα ενισχυθεί η πιθανότητα πραγμάτωσής τους.
Άρα: δεν μιλάμε για αυταπάτη, ούτε για «τοξική θετικότητα», ούτε για μια μίζερη επανάπαυση στα λίγα, ούτε για μια εκπαίδευση στην ηττοπαθή ολιγάρκεια, ούτε για μια «νηστεία ικανοποίησης».
Μιλάμε για την απάντηση στο «Τι θετικό μού είναι ήδη (ή μπορεί να γίνει) διαθέσιμο εδώ και τώρα;». Ή, άλλοτε, «Τι θα μου το έκανε πιο εύκολο ή πιο ευχάριστο εδώ και τώρα;»
Μιλάμε για το να κατοικούμε και να ζούμε την όποια ζωή έχουμε τώρα διαθέσιμη, διακοσμώντας την, γιορτάζοντάς την ή αλλάζοντάς την λίγο, όσο λίγο, χωρίς καθόλου να χάνουμε τη στοχοπροσήλωση για το μέλλον, τα κριτήριά μας, το προσωπικό νόημα, την προσωπική κατεύθυνση.
Μιλάμε, εν τέλει, για το να μη μας παρατάμε περιμένοντας.
