Αλλάζουν τα δημοφιλή μοντέλα A.I. τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε και ερμηνεύουμε την πραγματικότητα, σκεφτόμαστε και σχετιζόμαστε;
Δίπλα στα αδιαμφισβήτητα θετικά, τι αρνητικά δημιουργεί μέχρι τώρα (ή μπορεί να δημιουργήσει στο άμεσο μέλλον) η μέση χρήση του A.I.;
Ας δοκιμάσουμε να τα απαριθμήσουμε.
- Σύγχυση και μια διάχυτη δυσπιστία που αγγίζει την παράνοια: Είναι αληθινό; είναι A.I.; με κοροϊδεύουν; να το πιστέψω ή όχι;
- Άμβλυνση της ικανότητας για διάκριση από την παραπληροφόρηση: όχι μόνο για γεγονότα (που είναι και το πιο επικίνδυνο) αλλά και για την πραγματική ποιότητα υπηρεσιών και επαγγελματιών (όταν προωθούν κατασκευασμένο ενημερωτικό υλικό, το οποίο δεν αντικατοπτρίζει πραγματικές γνώσεις και ικανότητές τους). Άρα, παρεμπιπτόντως, δημιουργεί και στρεβλό ανταγωνισμό.
- Μείωση της διαπροσωπικής εμπιστοσύνης και ασφάλειας (συναφές με τα προηγούμενα). Αλλοίωση της διαδικασίας απόδοσης ταυτότητας (ποιος είναι τι) και του κριτηρίου αυθεντίας (ποιος ξέρει τι).
- Τυποποίηση και επιπέδωση της δημιουργικότητας από την ανακύκλωση ιδεών, στιλ γραφής, αισθητικών και τη διαρκή αντιγραφή.
- Απευαισθητοποίηση/μετάθεση του πήχη ικανοποίησης: περιμένουμε πλέον τα πάντα, όλο και πιο δύσκολα θα μας εντυπωσιάζει κάτι. Όταν κατακλύζεσαι από εντυπωσιακά ερεθίσματα, κάποια στιγμή παύουν να έχουν τον χαρακτήρα του ιδιαίτερου, της ανατροπής. Βαριέσαι. Η βαρεμάρα κατόπιν είτε εδραιώνεται ως απάθεια, είτε ωθεί στην αναζήτηση πιο ακραίων αισθητικών διεγέρσεων, στην αναζήτηση του shock value/shock factor.
- Εξασθένηση των δικών μας γνωστικών δεξιοτήτων: χωρίς τη σχετική “εκγύμναση” θα αρχίσουμε να ξεχνάμε να γράφουμε, να σκεφτόμαστε, να θυμόμαστε, να οργανωνόμαστε (ήδη εμφανίζονται σχετικές μελέτες που το διαπιστώνουν).
- Περιορισμός της μάθησης (παραδόξως): ο ανθρώπινος εγκέφαλος μαθαίνει από τα λάθη, από την απόκλιση του αποτελέσματος από την προσδοκία. Κυκλώματα ολόκληρα είναι αφιερωμένα σε αυτό, έτσι είμαστε κατασκευασμένοι. Όσο αφαιρούμε το “λάθος”, με την εγγυητική παρέμβαση των A.I., τόσο αφαιρούμε και τη μάθηση.
Και κάτι πιο δυσδιάκριτο, με βαθύτερη ψυχολογική διάσταση:
- Δυσανεξία στο ρίσκο, στο ατελές, στο δυνητικά “αποτυχημένο”. Και τι κακό έχει το λιγότερο ρίσκο, η παραπάνω τελειότητα, η εγγύηση επιτυχίας, θα ρωτήσετε εύλογα. Καθ’ εαυτά μια χαρά είναι. Προβληματικά γίνονται όταν από χαλαρές επιδιώξεις, από πρόσθετα και βελτιώσεις, γίνονται νευρωτικά προαπαιτούμενα. Όταν αρχίζουμε να αισθανόμαστε ότι είτε εμείς, είτε ο Άλλος οφείλουμε πάντα να κινούμαστε σαν μηχανές, τυποποιημένοι, με εγγυημένη αποτελεσματικότητα, απαλλαγμένοι από κάθε ελάττωμα, ψεύτικοι αλλά ευθύβολοι – και μάλιστα χωρίς τον παραμικρό κόπο, χωρίς την παραμικρή διαδικασία μάθησης και ουσιαστικής βελτίωσης. Διότι όταν το μη ελεγχόμενο, η τρωτότητα, το απρόβλεπτο, η ατέλεια, το λάθος εισβάλουν στη ζωή μας (και θα εισβάλουν) μπορεί να τα συναντήσουμε με πανικό. Ή με απέχθεια, σαν να είναι κάτι ολότελα αφύσικο. Ενώ είναι το πιο ανθρώπινο – συχνά και το πιο σχετίσιμο.
Διατυπώνεται το επιχείρημα: “πάντα στις μεγάλες αλλαγές ακούγονταν ανάλογα”.
Νομίζω η περίπτωση του Α.Ι. δεν έχει προηγούμενο. Μοιάζει λίγο με τη βιομηχανική επανάσταση, στο ότι αντικαθίστανται μαζικά άνθρωποι σε καθήκοντα, αλλά δεν έχουμε προηγούμενο να αντικαθίσταται (τόσο μαζικά και τόσο εύκολα) το μυαλό μας, η επικοινωνία μας, η δημιουργικότητά μας – όχι μόνο επαγγελματικά αλλά και στην καθημερινότητα.
Παραμένει τεράστια τεχνολογική εξέλιξη με θαυμαστές δυνατότητες, πολλαπλασιαστικές της ανθρώπινης ικανότητας.
Παραμένει πρακτικά χρήσιμο, αφάνταστα χρήσιμο. Υποσχόμενο για τη συνέχεια (ίσως σε σημείο ασύλληπτο ακόμα). Δυνητικά επιμορφωτικό, εκπαιδευτικό (ακόμη και σε καθαρά ανθρώπινες δεξιότητες, όπως η επικοινωνία, η ευγένεια, η συγκροτημένη σκέψη, η σαφήνεια).
Αλλά καλό είναι να ξέρουμε ότι ήδη επηρεάζει όχι μόνο τα αποτελέσματα της δουλειάς μας, αλλά και το πώς στεκόμαστε ο ένας απέναντι στον άλλον κι απέναντι στην πραγματικότητα.
Πιθανόν στην πορεία να βρούμε τα αντίμετρα σε αυτό, να σχηματίσουμε αντισώματα. Πιο εύκολα στο αισθητικό κομμάτι (θα αρχίσουμε να ψάχνουμε και να ξεχωρίζουμε τα “χειροποίητα” και τα “αυθεντικά”), πιο δύσκολα στο κομμάτι της εμπιστοσύνης (ιδίως όσο θα βελτιώνονται τα ίδια τα Α.Ι. στο να παράγουν πιο “ανθρωπινό” υλικό).
Αλλά θα περάσουμε μια περίεργη περίοδο ενδιάμεσα. Ας έχουμε τουλάχιστον όσο το δυνατόν καλύτερη επίγνωση τι γίνεται.
Πώς θα μπορούσαμε να κάνουμε χρήση του A.I. οχυρώνοντας, όσο το δυνατόν καλύτερα, το μυαλό μας; Διαβάστε τη συνέχεια εδώ.
Υ.Γ. Η εικόνα που συνοδεύει την ανάρτηση είναι φυσικά A.I. 🙂
